جیهانراپورتڕۆژهەلاتا ناڤینكوردستاننووچە

پشتی داعش ، ئایا رەوشا ژنێن کەمینەیا ل عیراقێدا هاتیە گوهورین؟

ئێزدی 24 ــ دیاب غانم

ژ سالا 2014 ڤە و ژن ل عیراقێدا ل خرابترین قوناغێن مێژوویێن خۆ دانە و تایبەت پشتی هاتنا داعشا تیرورست بۆ عیراقێ وداگیرکرنا وی بۆ چەند دەڤەرێن جودا جودا و یا ڤیای تێدا ئەنجامدا و ژن قوربانیا مەزنتر بوون و یێن پتر زەرەر گەهشتیێ ژ وێ چەندێ تایبەت ژنێن کەمینەیێن ئاینی پشتی ڕەڤاندنا پتر ژ 6000 ژنی ئێزدی و ژمارەیەکا دی ژ ژنێن مەسیحی و شیعی .

ئەڤ توندوتیژیا ئەنجامدای ل همبەر ژنان ژوان کەمینە تایبەت ئەو چەندە بووە ئەگەر کو ژمارەیا وان ل عیراقێدا کێم ببیت و بەرەڤ وەلاتێن پتر ئارام چوون و ژێکڤەبوونێن مەزن دروست کرن ژ ترسێن تەپەسەری و توندوتیژیێ و دووبارەبوونا یا کو بسەرێ وان هاتی ژ ڕەڤاندن و کوشتن وسەبیکرنێ ، بارودۆخێن جڤاکی یێن ژنێن کەمینەیا ب زەحمەت تر بوون ژ ئەنجامێ یا کو ل همبەر وان هاتیە کرن ، ب هەزاران ژن ژ کەمینەیا بی بوون و ژوان یا ئێتیم بووی و دەستدرێژی لسەر هاتیە کرن و تووشی کرێتترین تاوانا ب درێژاهیا مێژوویێ بوون ڤێ چەندێ وەکر کو دحالەتەکا دەروونی یا پێتڤی چارەسەریێن نەفسی بن د ناڤ نەلڤینا حکومەتا عیراقێ بۆ دابینکرنا وێ چەندێ .

کەمینەیا نکاریا خوە بپارێزن و حکومەتێ ژی نکاریا پاراستنا کەمینەیێن ئاینی ل عیراقی ژمارەیا وان یان ژی هێزا وان نە بەسە داکو بەرگریێ ژ خوە بکن ژبەر هندێ روودانێن توندوتیژیێ کاریگەریەکا نێگەتیڤ یا مەزن و بشێوەیەکی دجاری لسەر ژنێ کو تووشی زێدەگاڤیا دبێ ژبەر کو ژنە و ژبەرکو سەر ب کەمینەیەکا ئاینی ڤەیە و ل دوڤدا ژبەر کو یا سەر ب جڤاکا عیراقی ڤەیە یێ کو دیزا وی تووشی توندوتیژیێ دبێ ژ بەر کو بهایەکی بۆ خوە ل جڤاکا عیراقیدا نابینیت ل ژدەرڤەیی سنوورێ کەمینەیا کو یا بسەرڤە مافێن وێ یێن مروڤی ژ لایێ خرابیا وان ڤە نەهەلسنگاندیە .

مامۆستا “حقی کەریم هادی” سەرۆکێ کۆمەلەیا پاراستن و پێشئێخستنا خێزانا عیراقی ل عیراقێ بۆ “ئێزدی 24” دا زانین کو “ئاکنجیێن مەدەنی ژ کەمینەیا ل عیراقێ ژ سالا 2003 ڤە تووشی توندوتیژی و تیرۆرا مەنهەج کری و گرێدایی ب هزرا ئۆڵگری یا سیاسی ، و ژنێن هەموو پێکهاتەیێن دی یێن نەیێن ئیسلامی ژ توندوتیژیەکا دجاری گیانێ لۆجستی و ژیانی و جڤاکی وێرانکر و ل دوڤدا بۆ دراندنا تەڤنێ جڤاکی ل ناڤبەرا پێکهاتەیێن عیراقێدا ، و ژنا عیراقی یا ژ پێکهاتەیێن دی تووشی کوشتن و دەستدرێژی و کوچبەربوونێ و هەژاری و بێ بەهر بوون و هەموو جۆرێن توندوتیژیا نە مرۆڤایەتی ئەڤجا کارتێکرنەکا نێگەتیڤ لسەر وێ هێلا ژ چەند بوارێن جڤاکی وێ نەچار دکە کـو دانپێدانێ ب ناسنامەیا عیراقێ یا کو ژێدەرێ یەکبوونێ دناڤبەرا هموو ئاین و پێکهاتەیێن دی یێن ل عیراقێ ژ باکوور هەتا باشوورێ وێ” .

“هادی” توندوتیژی پێناسە کر کو “ئێکە ژ شێوەیێن کارێن خراپێن نە درست کو ژ لایێ کەسەکی یان کومەلەکێ کو ژ چەند کەسان کو دهێنە هژمارتن ڤە ژ ڤر و ور هاتیە بەلێ توندوتیژی ژ لایێ یاسایەکا هاتی ژ کومەلە وگروپێن تیرۆری کو باوەریا وان ب هزرا زولمکاریێ دهێ ژن یا ئێکێ یە کو دبیتە قوربانی لڤر توندوتیژی دێ یا گشتی بیت بۆ هەمی ژنێن کەمینە و پێکهاتەیا بێ ڤەدەرکرنا ژی یان ڕەنگ یان زمان ، و ب زەحمەتە توندوتیژیا گشتی بهێتە ونداکرن ل ماوەیەکێ دەمی یێ کورت دا ژ بەر کو دێ مینیت ب درێژاهیا دەستەیا و دێ نەخوەشیان لبیر ئینن، لێ ئەڤ هندێ دوور ناکەت کو هندەک هەوێت بەردەوام  بۆ بەلاڤکرنا ئاشتیێ و ڤەگەریانا پێکڤەژیانێ دناڤبەرا هەموواندا دا کو گیانێ ئاشتیێ یێ بەلاڤتر بێ هەردەم”.

“هادی” گۆت کو ئەو “هەردەم دبێژن کو عیراق وەلاتەکی هەمە ئاین و نەتەوە و ئۆل و مەزهەب و یا ل سەر مە ئەم بکەین کو ئەم مافێ هەمووا بدنێ ل ماف و ئەرک و بەرپرسیەتیا  بدەنێ دا ل هزرێن ئۆڵگر نەکەڤن کو باهۆزە ب ژ دەستدانا تەڤنێ ئێکگرتی ژلایێ مێژوویی و جڤاکی دا دروشمێ نژادپەرسیێ کونترولێ لسەر نەخشێ عیراقێ نەکەت ، جهێ ژنێ ژ هەموو پێکهاتەیان وەک هەڤپشکەکی گرنگ و چالاک و بنیاتی دهێتە هژمارتن دئاڤاکرنا دەولەتا عیراقیدا یا کو و بمخابنیڤە هاتنە پشت گوهـ ئاڤێتن و ڕۆلێ وان هاتە پشت گوهـئاڤێتن دا بۆ رازیکرنا هندەک جهەت  وتێگەهێن سیاسی یێن ئاینی و دەستووری کو ب هزرێن خوە ژ دەرڤەی سنوورێ عیراقێ هاتین”.

هەروەسا “هادی” ئاماژە بۆ کو”جڤاکا عیراقی ژ جڤاکێن کەڤنە ددیرۆکێ دا، و ب پشت راستی ڤە ژ کەڤنترین جڤاکایە ل دەڤەرا روژهەلاتا ناڤین ب هەبوونا شارستانیەتێن کو ڕەهـێن درێژ هەین کو مەزنیا وان بۆ هەزارێت سالان درێژ بوویـە کو سەرجەم قەوم و ئاین تێدا کۆم دبوون ل بن یاسایێن کو نەدهشت کوشتن دناڤبەرا واندا هەبیت  چونکی رێکخوشکرەک بوو بۆ کومکرنێن مروڤی یێن ئارام و خۆجهـ کو یاسەیەک کونترۆلێ لسەر بکە هەموو ل بن سیبەرا وێدا بن بێی ڤەدەرکرن ،لێ ب مخابنیڤە کو عیراق پشتی 2003 و ل بن سیبەرا حکومەتا پارتێن سیاسی و ل دیڤ دەستوورا عیراقێ یا دیموکراتی هاتی بتنێ بناڤ بێی گرنگ

یدان ب مافێن پێکهاتەیێن دی یێن کو قەومێن ڕەسەنێن ئێکێنە یێن کو شارستانیەتا دۆلا ڕافیدێن ئاڤاکرین ” کر.

رێڤەبەرا رێکخراوا داک یا گەشەپێدانا ژنا ئێزدی “سوزان سفر” ژ “ئێزدی 24” را ئاخفت و گۆت “ژنێن کەمینەیا ژیانەکا نورمال دژیان وەکی هەر ژنەکا دی سەرەرای کو دەلیڤەیێن کێمتر هەبوون ل خواندن و بۆارێن دی ب بەراوردکرن دگەل ژنێن عیراقی یێن دی ژ ئەنجامێ کومەلکوژیێن بەردەوام و نەگرنگیدان پێ ل ئاستێ پێتڤی و تشتێ بسەرێ وان هاتی نەیێ چاڤەرێکری بوو ، لێککەتنا(سەدمە) کو ژنا ئێزدی تووشی بوویێ کاریگەریەکا مەزن لسەر رەوشا جڤاکی ژنێن ئێزدیان بتایبەت و یێن کەمینەیا بشێوەیەکی گشتی هەبوو تایبەت دانانا وان ل بازارێن مرۆڤ فرۆشا و ژنا ئێزدی و ژنێن کەمینەیا بشێوەیەکی گشتی هەست ب ترسێ دکن ژ ئەنجامێ تاوانێن کو داعش لهەمبەر وان ئەنجامدایین و دبیتە رێگر کو هەست ب ئارامیێ بکن و باوەریا وان ب وان بین وەکی ژنێن دی یێن عیراقی و وێ چەندێ و جورێن جودایێن توندوتیژیێ کارێگەریەکا مەزن لسەر دەروونێ ژنا ئێزدی هەبوو و گەلەک ژ یێن کو ل کەمپاندا دژین تووشی هندەک حالەێن دەروونی بوون کو وەکرن کو خۆ بکوژن ئەڤجا ئەو زلم و تەپەسەریا کـو پتر ژ 6 هەزار ژنی دیتی بۆ ئەگەر کو ژنا ئێزدی ژ دورێن خۆ و یا کو ل سنوورێ کەمینەیا دا ب گشتی ب رێکێن جودا ژ راستیێ بازدە ژ وان ژی کوچکرن و بتنێ بوون ژ جڤاکێن دی یێن عیراقێ”.

گۆت ژی” کەمینە بشێوەیەکی گشتی بەرێ دتەپەسەربوون ل عیراقێدا ژ ئەنجامێ وێنەیێ جوری وهزرێن خەلەت ل دۆر ئاینێ ئێزدی و ئاینێن دی ب هژمارتنا وان نە ژ خەلکێ پەرتوکێ و بڤێ چەندێ نورمالا بەهرا شێری ژ توندوتیژیێ یا وان بیت ، سەرەرای لێزڤرینا مەزن یا جڤاکا ناڤدەولەتی و دەرئێخستنا پلانان ب رێکا ڕاگەهاندنێ و راگەهاندنا بەلگەیا لێ ئەم ژبەر نە ئەنجامدانا وان دنالن و مە چ تشت ل راستیێدا نەدیتینە و هردەم ئەم داخواز دکن کو گرنگی و هاریکاری ژ نوهە پتر ب ژنێن کەمینەیا بهێتەدان تایبەت ل ڤێ رەوشا خراب یا کو ژنێن ئێزدی ل کەمپاندا تێدا دژین و دا باوەریا ژنا ئێزدی و یێن گشت کەمینەیا بێت و دا باوەریێ ب ڤەگەریانێ بۆ دەڤەرێن خۆ بکە ئەڤجا پێتڤیە دەروونێ ژنێن کەمینەیا بهێتە رێکخستن”.

“هیڤی خوازن کو جهەتێن بەرپرس گرنگیێ ب کچێن رزگاربوویێن ئێزدی بدە ل چاڤ وێ رەوشا بزەحمەت یا کو ل کەمپان و هەیکەلا دا تێدا دژین و پلان و بەرنامە بۆ بهێنە دانان بۆ کارکرن لسەر دەروونێ ژنێن ئێزدی یێن رزگاربوویین ژ داعش و ئەم ب هیڤینە وەک ژنێن کەمینەیا و ئێزدیان تایبەت کو بشێوەیەکی کوورتر ل کەیسا مە بنێرن و کو دەلیڤەیێن کاری و دەلیڤە ل بوارێن جودایێن ژیانێ دا بۆ بهێنە دیتن، سفر ئاراستەکر کو ئەوێن کو دەست ل سەبیکرنا کچێن ئێزدیاندا هەبیت یێن کو هەتا نهۆ هندەک ژوان دهێنە ئەشکەنجەدان ل ژێر دەستێ دەولەتا خلافەتا ئیسلامی دا بهێنە دادگەهـ کرن و سزادان و کو ئەوا بسەرێ مە هاتی ل بەرچاڤ وەرگرن و کو دانپێدان پێ بهێتە کرن وەک تاوانا کومەلکوژی” ئەڤە ل دوماهیا ئاخفتنا “سەفەر” بۆ “ئێزدی 24” بوو .

زێدەتر ببینە

بابه‌تێن ب ڤێ مژارێ ڤه‌ گرێدای

وەڵامێک بنووسە

پۆستی ئەلکترۆنیکەت بڵاو ناکرێتەوە . خانە پێویستەکان دەستنیشانکراون بە *

Back to top button