گۆتار

عیراق پشتی كۆشتنا قاسم سلێمانی ؟

عه‌لی ئۆره‌ماری

ب ئارمانجكرن و كۆشتنا قاسم سلێمانی به‌رپرسێ سۆپایێ قودس و سه‌ركردێ دیارێ ئیرانێ و ئه‌بومه‌هدی مۆهه‌ندیس جێگرێ حه‌شدا شه‌عبى ل عیراقێ ژ لایێ ئه‌مریكاڤه‌ رۆژه‌ڤا رۆژهه‌لاتا ناڤین بگشتی و رۆژه‌ڤا مالا شیعه‌یان ل عیراقێ و ئیرانێ بتایبه‌تی برَه‌نگه‌كی ئالوز و ته‌ڤلی هه‌ڤكریه‌ كۆ دهه‌ر تێكڤه‌دانه‌كێ دا بێهنا بارویتێ ژێ تێت و ده‌ڤه‌ر كه‌فتیه‌ سه‌ر لێڤێن شه‌ره‌كی كۆ ده‌مه‌كێ درێژه‌ چاڤه‌رێ بۆ تێته‌كرن، ئه‌وا په‌یوه‌ندی ب مالا شیعه‌یانڤه‌ هه‌ی، كۆشتنا كه‌سه‌كێ دیارێ وه‌كی قاسم سلێمانی بۆ ئیرانێ لێدانه‌كا جه‌رگ بره‌ و راگه‌هاندنا شه‌ری یه‌ و ل گۆره‌ی لێدوانێن ده‌ست پێكیێن ئیرانێ كۆ ب ئاشكه‌رایی بانگێن تۆلڤه‌كرنێ ژ خۆینا سلێمانی ژ ئه‌مریكا دكه‌ت و دنهۆدا ئیران بخازه‌ یان نه‌خازه‌ ژی ده‌بیت خۆ به‌رهه‌ڤبكه‌ت بۆ رویبرویبوونا جه‌ك و ته‌كنه‌لوجیا ئه‌مریكا ، چ راسته‌خۆ بیت و چ ژی نه‌راسته‌خۆ برێكا وان هێزێن بۆ ده‌مه‌كێ درێژه‌ ژلایێ قاسم سلێمانیڤه‌ هاتینه‌ برێڤه‌برن و ئارسته‌كرن ، كۆ هه‌میشه‌ ئارسته‌كرنا وانا وه‌كی ئه‌مریكا لێكدانێ بۆ دكه‌ت ئارمانجكرنا به‌رژه‌وه‌ندیێن ئه‌مریكابوویه‌ دده‌ڤه‌رێدا و ژبۆ ڤێ ئه‌مریكا چه‌ندین گرۆڤه‌ بده‌ست خستینه‌ كۆ سلێمانی چه‌ندین كریارێن تیرورستی ئه‌نجامداینه‌ و د به‌رهه‌ڤیاندابوویه‌ بۆ چه‌ند كریارێن دیتر و زیانگه‌هاندنا به‌رژه‌وه‌ندیێن ئه‌مریكا .
ئه‌وهێزێن لبن په‌رده‌یا ده‌مارگیریه‌كا مه‌زهه‌بیڤه‌ ب ئیرانێ ڤه‌ تێنه‌گرێدان و به‌ربلاڤن ل هه‌ر ئێك ل عیراقێ لبن ناڤێ حه‌شدا شه‌عبى(شیعی) كۆ پێك تێن ژ هه‌ر ئێك ( چه‌كدارێن رێكخراوا به‌در، یه‌كینه‌یێن حزب الله ، یه‌كینه‌یێن سه‌ید شهداْ و عه‌سائب ئه‌هل ئه‌لحه‌ق و چه‌كدارێن بناڤێ خوراسان ) كه‌ ئه‌ڤێن هه‌نێ هه‌می ب ئاشكه‌رایێ وێ ئێكێ ته‌كه‌ز دكه‌ن كۆ گرێدایی سه‌ركێشێ بڵندێ ئیرانێ ڤه‌نه‌ و چه‌كدارێن حزب الله یا لوبنانی و هێزێن حوسیان ل یه‌مه‌ن و هند گرۆپێن چه‌كدار ل سوریا كۆ ل كێله‌كا رژێما به‌شارئه‌سه‌د شه‌ری دكه‌ن، بابه‌تێ تۆلهه‌دانه‌كا راسته‌خۆیا ئیرانێ دنهۆدا و ل گۆره‌ی ره‌وشا ئیران تێدا ده‌ربازدبیت جهێ راوه‌ستانێ یه‌ ژبه‌ركۆ دهه‌ر رویبرویبوونه‌كا راسته‌خۆدا لگه‌ل هێزێن ئه‌مریكا، ئیران یاریه‌كێ دكه‌ت كۆ پێشۆه‌خت نیشانێن خه‌ساره‌تێ پێڤه‌ دیارن و دئێكه‌م لێدوانا فه‌رمی دا ژی ئیرانێ ئه‌و یه‌ك به‌رچاڤكریه‌ كۆ تولڤه‌كرن وێ هه‌ر بێته‌كرن چ برێكا راسته‌خۆبیت ژلایێ هێزێن ده‌وڵه‌تێ ڤه‌ یان ژی ژ لایێ هێزێن هه‌ڤپه‌یمانێن ئیرانێ ڤه‌ بیت وه‌ك نیشانه‌ك بۆ وان گرۆپێن چه‌كدارێن سه‌رب ئیرانێ ڤه‌ و دڤان بارودوخاندا ب دیتنا مه‌ خالا دووه‌م بۆ ئیرانێ گۆنجای تره‌، ئه‌وا په‌یوه‌ندی ب تۆلڤه‌كرنا راسته‌راستڤه‌ یا ده‌وڵه‌تێ دیاره‌ پشتی فه‌شارتنا جه‌نازێ سلێمانی ل سحارا 8/1/2020 ئیرانێ برێكا 15 مۆشه‌كێن دویر هاڤێژ سه‌ربازگه‌ها ئه‌سه‌د ل ئه‌نبار و سه‌ربازگه‌ها ئه‌مریكی یا ل كێله‌كا فروكخانه‌یا هه‌ولێرێ كرنه‌ ئارمانج و د ئه‌نجامدا هیچ سه‌ربازه‌كێ ئه‌مریكی نه‌هاته‌ هنگافتن و ئه‌ف هێرشا ئیرانێ یا راسته‌وخۆ مایێ حێبه‌تیێ و سه‌رنج كێشانێ بوویه‌، كا ئه‌رێ تولڤه‌كرنا جه‌رگبرا ئیرانێ ژ خۆینا سلێمانی ئه‌ڤه‌بوویه‌ و شیانێن تۆلهه‌دانا ئیرانێ هه‌ر ئه‌ڤه‌بوویه‌، یان دیاره‌ وه‌ك زوربه‌یا چاڤدێر دبێژن ئیرانێ رویبرویبوونا ئه‌مریكا ناخازه‌ و ئه‌ف هێرشا هه‌نێ تنێ بۆ رازیكرنه‌كا جادا ئیرانێ بوویه‌ و نه‌ڤیایه‌ چ سه‌ربازێن ئه‌مریكا بكۆژیت و دپشت په‌رده‌یانڤه‌ژی دخازه‌ كۆشتنا قاسم سلێمانی بكه‌ته‌ ده‌لیڤه‌یه‌ك كۆ قوناغه‌كا نۆی لگه‌ل ئه‌مریكا و ئه‌ورووپا ده‌ست پێ بكه‌ت و ده‌لیڤه‌یا هند رێكه‌فتنان خۆشبكه‌ت و ناخازه‌ یان نكاره‌ بچیته‌ دشه‌ره‌كیدا كۆ ئه‌نجامێن وێ گهورینا رژێما ئیرانێ بدویڤدا ئێن و دبابه‌تێ رژێما ئیسلامیا مه‌زهه‌ب شیعه‌یا ئیرانێ دیاره‌ ئه‌مریكا بخۆژی نه‌ڤێت هه‌فسه‌نگیا ململانێ دناڤبه‌را ده‌وڵه‌تێن سنی مه‌زهه‌ب و ئیرانا شیعه‌مه‌زهه‌ب بكهوریت ، به‌لكۆ ئه‌وا ئه‌مریكا ژ ئیرانێ دخازه‌ گهۆرینا ره‌فتارێن دوڵه‌تا ئیرانێ یه‌ و نه‌جاركرنا ئیرانێ یه‌ بۆ گرێدانا هند رێكه‌فتنێن ئابۆری و سیاسی، له‌وان ژی لێدانا راسته‌راستا تۆلڤه‌كرنا ئیرانێ ڤێ خاندنێ ب ئارمانج دگه‌هینیت كۆ ئیرانێ نه‌ڤێت رویبروویێ ئه‌مریكا ببیت .
لێ ئه‌وا په‌یوه‌ندی ب مالا شیعه‌یێن عیراقێ ڤه‌ هه‌ی هه‌لبه‌ت كۆشتنا سلێمانی و موهه‌ندسی مالا شیعه‌یێن عیراقێ دووله‌تكریه‌ و به‌شه‌ك ژوانا كۆ زێده‌تر ژ دووهه‌یڤانه‌ خۆ بخۆدانێ مه‌یدانا ته‌حریر دزانن و دخۆپێشاندانێن به‌رده‌وام دانه‌ و ئێك ژ درویشمێن خۆپێشانده‌ران دوماهیك ئینانا مایتێكرنا ئیرانێ یه‌ د عیراقێ دا و نه‌هێلانا دیڤه‌لانكیا ده‌ستهه‌لاتا عیراقێ یه‌ ب زوومگه‌راتیا رژێما ئیسلاما ئیرانێ.
نهۆ پشتی بویه‌رێن كۆشتنا سلێمانی دا ژی دیسان ئه‌و ئێك ته‌كه‌زكرینه‌ و دخازن ده‌ستێ ئیرانێ و مایتێكرنێن مه‌زهه‌بی دحكۆمه‌تا پاشه‌روژێ داژی نه‌مینمیت و هه‌ر حكۆمه‌ته‌كا بێته‌ دروستكرن ده‌بیت حكۆمه‌ته‌ك سڤیل بیت و هێزێن ئاینی و مه‌زهه‌بی ژێ بێنه‌ دویرئێخستن و ئه‌ف درویشمه‌ ژی لگه‌ل پرۆژه‌یێ ئه‌مریكا و رۆژئاڤا دگۆنجه‌ و دویر نینه‌ ژی ئه‌و هێرشێن هاتینه‌كرن بۆ سه‌ر بالیوزخانا ئه‌مریكا سیناریوویێن وێ ژلایێ ئیرانێڤه‌ هاتبنه‌ دانان ژبۆ گهورینا جافكێن كامیرا لسه‌ر خۆپێشاندانێن گۆره‌پانا ته‌حریر و حه‌لالندنا درویشمێن حكومه‌ته‌كا سڤیل دبن په‌رده‌یا قوناغه‌كا تۆندا ئه‌ولهه‌یێ كۆ سه‌ركێشیا وێ هێزو جه‌كدارێن سه‌ر ب ئیرانێڤه‌ برێڤه‌ببه‌ن، به‌شێ دنێ هه‌فكێشه‌یا مالا شیعه‌یان سه‌ركردێن دیارێن وان هێزێن جه‌كدارن كۆ تا نهۆ خۆسه‌ریا وانا بۆ ئیرانێ و بۆ كه‌سایه‌تیا قاسم سلێمانی دزڤریت ژ نمۆنه‌یێن (هادی العامری و قیس الخزعلی )، پشتی رۆیدانێن ئارمانجكرنا كۆشتنا قاسم سلێمانی، سه‌ركردێن حه‌شدا شه‌عبى بشاره‌زایی ل شه‌پولێن كارڤه‌دانێن بویه‌رێ سیاربوون و شیان بۆ كێمتر ژ 72 ده‌مژمێرا هه‌م سه‌روكێ كاربرێكه‌رێ ده‌ست ژكاركێشای عادل عه‌بدولمه‌هدی و هه‌م ژی په‌رله‌مانێ عیراقێ رابكێشنه‌ بن ده‌رێخستنا یاسایه‌كێ بۆ ده‌رێخستنا هێزێن بیانی، بێی ئاماژێ پێ بكه‌ن هێزێن بیانی كیشكن ئه‌رێ مه‌به‌ست ژێ هێزێن ئه‌مریكانه‌ یان هێزێن بیانی هێزێن توركیا و ئه‌و گروپ وهێزێن سه‌ر ب ئیرانێ ڤه‌ ژی دگریت و كۆ چه‌كدارێن حه‌شدا شه‌عبى بخۆژی ملكه‌جبوونا خۆ یا ب سه‌رێن شۆره‌شا ئیرانێ ڤه‌ ناڤه‌شێرن و وه‌كی د پێنچ خالێن دیاسایا بزوری ژ په‌رله‌مانێ عیراقێ ده‌ركه‌فتی د ئێك ژ وان خالاندا هه‌لوه‌شاندنا رێكه‌فتنا عیراقێ و هه‌ڤپه‌یمانانه‌ وه‌ك ئاماژه‌یه‌ك بۆ رێكه‌فتنا عیراقێ و ئه‌مریكا پشتی دووباره‌ به‌رپابوونا شه‌رێ داعش ل 2014 ێ و هێزێن ئه‌مریكا پشتی ل 2011 عیراق بجهێلایی جاره‌كا دن زڤرینه‌ڤه‌ و چه‌ندین سه‌ربازگه‌هێن له‌شكه‌ری ل عیراقێ جهگیر كرین ، هه‌لبه‌ت ئه‌وا په‌یوه‌ندی ب ده‌رێخستنا هێزێن بیانیڤه‌یه‌ ل عیراق ژبلی وێ چه‌ندێ كۆ ئه‌ف یاسایه‌ بخۆ دشیاندا نینه‌ دنهۆ دا بێته‌ جێ به‌جێكرن كۆ هه‌م په‌رله‌مان ئه‌و ماف نینه‌ بێی كۆ پرۆژه‌یه‌ك ژ حكۆمه‌تێ بێته‌ ره‌وانه‌كرن بۆ ده‌رێخستنا یاسایه‌كا بڤی ڕه‌نگی كۆ ره‌هنده‌كێ نشتیمانی و سیاسی بخۆڤه‌ دگریت و نه‌ژی حكۆمه‌تا كاربرێكه‌را عادل عه‌بدولمه‌هدی دوی ئاستی دایه‌ دشیاندا بیت ڤێ یاسایی ئه‌رێ بكه‌ت و بكریار جێ به‌جێ بكه‌ت و ئه‌ڤه‌ و ژبلی وێ ئێكێ كۆ ده‌رێخستنا یاسایه‌كا بڤی ره‌نگی بێ كورد و سنی به‌رهه‌ڤی روینشتنێ ببن پرسه‌كه‌ كۆده‌نگه‌ی بخۆ ڤه‌ نه‌دیتی یه‌ و بڤی ره‌نگی بیت ده‌ستهه‌لاتا سه‌ربازی دێ هه‌می كه‌ڤیته‌ بن ده‌ستهه‌لاته‌ك مه‌زهه‌بی شیعی دا و ئه‌ف بابه‌ته‌ هنده‌ك مه‌ترسیا خۆ هه‌یه‌ لسه‌ر پێكهاتێن دنێن عیراقێ و زێده‌باری ڤێ ئێكێ ژی ده‌رێخستنا هێزێن هه‌ڤپه‌یمانان هه‌م مه‌ترسی یه‌ لسه‌ر دووباره‌ په‌یدابوونا هێزێن داعش و هه‌فشێویێن داعش و د ئه‌نجامدا جێ به‌جێكرنا ڤێ یاسایێ مه‌ترسیێن راسته‌راست هه‌نه‌ لسه‌ر چاره‌نڤیسێ پێكهاته‌یێن دن ل عیراقێ مینا ئێزدی و مه‌سیحی و كاكه‌یی و هند پێكهاته‌یێن دیتر كۆ د هاتنا گرۆپێن جه‌كدارێن تیرورستیێن داعشدا خویك و باجه‌ك گیانی مه‌زن دانه‌ و دهه‌ر ڤالابوونه‌كا دنا هێزێن هه‌ڤپه‌یماناندا ل عیراقێ دووباره‌بوونا سیناریوونه‌ك دن بڤی ره‌نگی نائێته‌ دویرئێخستن ، ل دوماهیێ ئه‌رێ ئه‌گه‌ر تولڤه‌كرنا راسته‌راستا ده‌وڵه‌تا ئیرانێ ئه‌و بیت ئه‌وا بوویه‌ گۆشه‌یه‌كێ پێكه‌نیێ ، ئه‌رێ تۆلڤه‌كرنا كۆ دێ ژ لایێ جه‌كدارێن هه‌ڤپه‌یمانێن ئیرانێ ڤه‌ ئێته‌كرن دێ یاچه‌وابیت ، بدیتنا مه‌ ئیران دنهۆدا چاڤه‌رێ یا به‌رسڤا ئیداره‌یا تره‌مپ دكه‌ت كا وێ چه‌وا سه‌ره‌ده‌ریێ لگه‌ل هێرشا مۆشه‌كیا ئیرانێ كه‌تن و دێ چ هه‌لسه‌نگاندن هه‌بێت، ئه‌گه‌ر ئیداره‌یا تره‌مپ هنده‌كێ ئارام بگریت و ده‌لیڤه‌یێن هند دان و ستاندنان هه‌بیت برێكا لایه‌نێ سێ یێ كۆ جڤاتا ئێمناهیێ و نه‌ته‌وێن ئێكگرتی بیت كۆ هه‌لبه‌ت ئیران ڤێ دخازه‌، ئه‌ڤه‌ بابه‌تێ تۆلڤه‌كرنا چه‌كدارێن سه‌ر ب ئیرانێ ڤه‌ وێ نه‌ئێته‌كرن یان دیسان تمامكرنا شانۆیا مۆشه‌كان بیت و چ تشتێ دیتر نه‌ و دویر نینه‌ ژی هه‌لوه‌شاندنا وان هێزان ژی دیف خۆدا بینیت، لێ ئه‌گه‌ر هه‌لسه‌نگاندنا ئیداره‌یا تره‌مپ هنده‌كێ گرانتربیت و فشارێن زێده‌تر لسه‌ر ئیرانێ بكه‌ت برێكا سه‌پاندنا سزایێن قورسترێن ئابۆری ، بدیتنا مه‌ هنگی ئیران وێ نه‌چاربیت زێده‌تر ل جهه‌كی به‌رژه‌وه‌ندیێن ئه‌مریكا برێكا چه‌كدارێن هه‌ڤپه‌یمانڤه‌ بكه‌ته‌ ئارمانج و ژ بۆ بده‌ستڤه‌ئینانا هند ئارمانجان و هنگی عیراق وێ ببیته‌ ئه‌و گۆره‌پان كۆ ژلایێ هێزێن ئه‌مریكا و چه‌كدارێن شیعه‌یان كۆ دێ شه‌ره‌كی ب نوینه‌ریا ئیرانێ لگه‌ل ئه‌مریكا كه‌ن ، بڤی ره‌نگی ژی ئیران دخازیت هه‌م توره‌بوونا نافخۆیا شیعه‌یێن ئیرانێ ببه‌ته‌ بیاڤێ توره‌بوونه‌كا گشتی و هه‌می شیعه‌یان بخۆڤه‌بگریت و پانتاهی یا رویبرویبوونێ لگه‌ل ئه‌مریكا به‌رفرهتر لێ بكه‌ت، دوو هنده‌ك وی شه‌ری ل ناڤه‌ندا ئیرانێ وه‌ك ده‌وڵه‌ت دویربێخیت و ده‌لیڤه‌یێن مه‌زنتر بره‌خسینیت دا لایه‌نێ سێ یێ په‌یداببیت و بهێز بێته‌ سه‌رخه‌ت و هه‌م ژی درێژكرنا ده‌می دبه‌رژه‌وه‌ندیا خۆدا بكاربینیت تا ئه‌مریكا تێته‌ ژێر بارێ دان و ستاندنان و قوناغا شه‌ری بێته‌ ڤه‌گۆهاستن بۆ قوناغا دان و ستاندنان .

 

زێدەتر ببینە

بابه‌تێن ب ڤێ مژارێ ڤه‌ گرێدای

وەڵامێک بنووسە

پۆستی ئەلکترۆنیکەت بڵاو ناکرێتەوە . خانە پێویستەکان دەستنیشانکراون بە *

Back to top button
Close