گۆتار

ئاوارەو نەڤەگەریانا وارێ بابوکالا

 

سەگڤان ئەرتیسی

ژ ئەگەرێ گەلەک فاکتەران ڤە ژ لایێ حکومەتێن فدرالی یێن هاتین پێکئینان پشتی کەتنا رژێما بعث ل سالا ٢٠٠٣ ، خەلکێ دەڤەرا مویسل بگشتی و تایبەت بێژین سنی هاتن پشت گوهـ خستن ئەڤە ژ لایەکی ڤە ، لایێ دی سنی ل دەمێ پێکهاتا عراقێ تا ٢٠٠٣ ێ حکومرانێن عراقێ بین ، ژ بەر وێ بو وانا زور نا خوەش بی ئەو دەسهەلاتە ژ وانا بهێت ستاندنێ ، سنیا د حکومرانیا خوەدا زورداریێن زور ل شیعا و کوردان کربین ، ژبەر وێ شیعە کەتن ئالیێ تولڤەکرنێ و کوردان ژی تا رادەکی خوە ژ تولڤەکرنێ دویر خست.

ژبەر ڤان ئەگەرا و گەلەک ئەگەرێن دی دەما داعش _ دەولەتا ئیسلامی ل عراق و شامێ _ ب ئاوایەکێ زور ئاسان کەتن ناڤا مویسل و ب جوش و خروشەکا مەزن هاتن پێشوازی کرن ژ لایێ خەلکی ڤە و ل وێژی نە راوەستیان بەلکو ب رێژەکا هەرە زور تەڤلی هێزێن وێ یێن لەشکەری ژی بین ، ل دەست پێکێ هێزێن لەشکەری یێن داعشێ هیچ هێرشەک بو سەر دەڤەرێن کوردی و هێزێن پێشمەرگەی ل باشور نە لڤاندن ، ژبەر وێ هەم خەلک و هەم هێزێن لەشکەری د ئامادە باشیێ دا نەبین بو بەرهنگاریا درەندەیا داعشێ !

ل ڤێرێ مە دڤێت هەم هاولاتی و هەم لایەنێ لەشکەری بدەین بەر رەخنا ، چونکە هێزەکا وەک داعش یا دروندە پێویست ناکەت مروڤ بێخیت بەر گومانا یان بێژین پێویست ب تەجروبەکێ هەیە ! ژبەر وێ داعشێ رویێ خوە یێ راستەقینە ل ٣_٨_٢٠١٤ جارەکا دی وەک هەر جار پیشانا کوردا و ئولدارێن ئێزدی ب تایبەتی دا ، ئەڤ هوڤاتیا ل چەرخێ ٢١ ێ هاتی ب سەرێ وان بتنێ مروڤێن درندە و دویر ژ هەمی پرەنسیپێن مروڤاتیێ دشێن ئەنجام بدەن ، لێ جارنا دبێژن بەفر فێلا خوە ناهێلیت یان بێژین ئەڤە ژ ڤالاتیە کێ نەهاتیە!

دەما مروڤ ژ ئالیێ سوسیولوژی و سایکولوژی خاندنا ڤێ هوڤاتیێ دکەت ، د هەمان دەمدا مروڤ خوە بدانیت جهێ وان ئەوێن کەتین دناڤ وێ هوڤاتیێدا ، ئەز باوەرم شنی مروڤ دێ شێت بریارەکا راستەقینە ئێخیت بەرچاڤ ، ل دەمێ رویدانێ خەلکێ دهوکێ ب هەمی هێز و شیانێن خوەڤە ب بین بەشەک ژ ڤێ نەخوەشیێ ، ئانکو ئەوا کەتی سەر شانێ وان تا رادەکێ هەرەباش بجهـ ئینا ، لێ راستیا چاڤدێری و خزمەتکرنا وان و رویدانێن هەڤ شێوێن ڤان کارەساتا دکەڤیت ستویێ دام و دەزگەهێن میری و رێکخراوێن لوکالی و جیهانی ، هەروەسا ئەرکێ هێزێن ناڤ نەتەوەی یە بو پاراستنا خەلکێ کەتین ڤان بارەدوخان ب پارێزن ب تایبەت بێژین خەلکێ سڤیل .

پشتی خەلکێ دهوکێ هەمی دەرگەهێن خوە ڤەکرین ژ جهێن گشتی و تایبەت وەک قوتابخانە جهێن ئولی بارەگایێن سیاسی و گەلەک جهێن دی ، تاکو ئەڤێن شولەژی ل هاریکاریا وان هاتین ، هێدی هێدی هندەک خیڤەتگەهێن دەست پێکی هاتن ڤەکرن ، ئەم دشێین بێژین بو دەست پێکێ ڤەکرن و ڤێراگەهشتنا ڤان خیڤەتگەها تشتەکێ گەلەک زەحمەت بیت ، ژ بەر کو یا دیار بی کو هیچ بەرهەڤیەک نەبی و کوچەکا هندە یا مەزن و جەرک سوژ خوە لێ دەرکەتن و دابینکرنا هەمی پێداویستێن ژیانێ زەحمەتیەکا زور بی یە و تایبەت ل دەمێ هێرشێن داعش و برینا بودجێ هەرێمێ و داکەتنا بهایێ پەترولێ و گەلەک فاکتەرێن دی وەک بێژین تەجریبەکا نە چاڤەرێ کریبی بو کارگێریا دهوکێ ب تایبەت و حکومەتا هەرێمێ ب گشتی.

لێ ئەڤ بیانویێن مە گوتین هەمی ب داوی هاتنە و بارەدوخ بەرەف باشتریێ ڤە چوویە ، هەر چەوابیت دەڤەر ژ ئالوزیێن هەرێمی و دوەلی دەرباز نابیت! بەلێ بەرەف باشتریێ چوویە وەک ئێمناهی سیاسی ئابوری جڤاکی و هەروەسا ژلایێ چەوانیا سەرەدەری کرنێ دگەل ئاوارەیا .

یا گرنگ ل ڤێرێ ئەرێ ئەڤان رێکخراوێن هندە یێن زور هەم یێن لوکالی و هەم یێن نێڤ نەتەوەی شیاینە ب دروستی دەرمافێ ئاوارەیا دەرکەڤن ؟ ئەرێ ئەگەر دەرکەفت بن شیاینە پێداویستێن وانێن ژیانێ یێن دەست پێکێ دابین بکەن ؟ ئەرێ ڤان رێکخراوا شیانا زڤراندنا ڤان ئاوارا هەیە بو سەر جهـ و وارێن وان ؟ گەلەک پرسێن دی دبنە سەرچاوێن راستەقینە بو بەرسڤ دانەکا کەتوارانە .

ب دیتنا من ڤان رێکخراوا تا رادەکی شیاینە خوە ل ڤی خەلکی بکەن خوەدان! لێ ب مخابنیڤە ئەز وەسا د بینم ئەڤ رێکخراوێن لوکالی و بیانی نەشیاینە ب بن جهێ وێ کو ڤان ئاوارا ژ گەلەک گرفتێن سایکولوژی و سوسیولوژی و هەستێن ئاوەریێ قورتال بکەن و بێ دوو دلی بەرەف ژیانەکا دی یا نوی ڤە ب بەن !

بگەهن وان مافا ئەوێن کەسەکێ دی یێ ئاسای ل ڤی وەلاتی هەین ! ب دیتنا من نە شیانا رێکخراوا دگەلەک بوارا دا ڤەدگەریتەڤە ، خوەدی نەدەرکەتنا ڤان رێکخراوا ل خەلکی ژ دەرڤەی مافێن دەست پێکێ ، نەبونا وەلاتەکێ خودان سەروەر کو بشێت وان رێکخراوا هاندەت بو پالپشتیکرنەکا راستەقینە !

هەروەسا هشیاریا ئاوارەیان ژی ئێک ژ وان فاکتەرا د دانم ، کو ڤان ئاوارەیا تا رادەکی نەشیاینە ل مافێن خوە یێن راستەقینە دەرکەڤن و بێخن بەردەستێ رێکخراوا و گەلەک فاکتەرێن دی ژی هەنە.

ئەرێ ما داعش ب داوی نەهاتیە ؟

ئەرێ ئەگەر راستە ب داوی هاتینە ئەرێ پا بوچی خەلک نا ڤەگەرن سەر جهـ و وارێن خوە؟

ئەڤ پرسە و گەلەک پرسێن دی دهێن ئازراندن ، ب دیتنا من ڤان رێکخراوا تەنها هندەک شیانێن دەست پێکی یێت هەین و نە زێدەتر وەک چەوانیا دابینکرنا پێداویستێن دەست پێکێ بو نموونە خیڤەت ، ل ڤێرێ بێژین ئەگەر ڤان رێکخراوا بڤێت ئەڤ ئاوارە ب زڤرن تەنها دشێن دەنگێ خوە بگەهینن دەولەتێن ناڤنەتەوەی و حکومەتا عراقێ و یا هەرێمێ و ژێرا بێژن ئەگەر هوین ڤی خەلکی نە زڤرینن سەر جهـ و وارێن وان ئەم دێ رێکخراوێن خوە ژ کار ئێخین!

ئانکو فشارێن هەرە مەزن بێخن سەر دام و دەزگەهێن میریی و نەچارکەن کو خەلک ب ڤەگەرن سەر جهـ و وارێن خوە ، ئەوا ل سەر شیانێن وان ئەنجام بدەن ، ژێرا بێژن ژ ڤر وێڤە پێویستە هوین ڤی خەلکی ژ لایێ سوسیولوژی ڤە گارەنتی بکەن کو جارەک دی ناهێلین چ جورە هوڤێن دی هێرشی وە بکەن !

هەروەسا ژ لایێ گشت خزمەتگوزاریا ڤە وەک رێگاو بان ئاڤەدانی ئاڤ پەروەردە ساخلەمی دێ ئێخین د خزمەتا وەدا .
ئەم دشێن بێژین د هەمی بوارێن ژیانێ دا و هەروەسا دێ هەمی لێ قەوماوێن ڤێ هوڤاتیێ ئێن قەرەبوکرن ! لێ ئایا رێکخراو د ئامادەنە ڤێ چەندێ بکەن یان نە ئەو دبیتە جهێ پرسێ!

هەروەسا ئەز د بینم ئەگەرێ سەرەکی یێ نە زڤرینا خەلکی بو سەر جهـو وارێن خوە تەنها نەبونا ئارامیێ یە ژلایەکی ڤە و سیاسی ژ لایەکێ دی ڤە ل دەڤەرێ ، ئەگەر بێژین ئێمناهی بەرقەرار ب بایە ل گەل ل هەڤهاتنا سیاسی ل دەڤەرێ خەلک ب خوە دا زڤرن و دا وارێ خوە جاردن ئاڤا کەن و دەست ب ژیانەکا نوی خاز کەن ڤە.

پێویستە ل سەر ئاوارەیا فشارێن هەرە مەزن بێخن سەر رێکخراوێن ناڤنەتەوەی و لوکالی و ژێرا بێژن ، پێویستە ئەم ب زڤرین سەر جهو وارێن خوە و هوین ل وێرێ خزمەتا مە بکەن و ئێمناهیا مە پارێزن ، هەروەسا ئەگەر هوین نەشێن مە ب زڤرینن ! کا چەوا خەلکێ عراقێ د ژیانەکا ئاسای دا دژیت ، دڤێت ئەم ژی دناڤ وێ ژیانێ دا بژین ، ئانکو خەلک فشارەکا مەزن بێخیت سەر وان رێکخراوا تاکو بو وان رێگە چارەیەکێ د بینن.

ئەز باوەرم دێ دەنگ ڤەدانا خوە هەبیت و لەوانەیە تشتەکێ هەرە باش یێ ژ هەژی ئاوارەیان بو بهێت کرنێ. دەما دبێژن ماف دهێن ستاندنێ ناهێن دانێ.

زێدەتر ببینە

بابه‌تێن ب ڤێ مژارێ ڤه‌ گرێدای

وەڵامێک بنووسە

پۆستی ئەلکترۆنیکەت بڵاو ناکرێتەوە . خانە پێویستەکان دەستنیشانکراون بە *

Back to top button
Close